(Dili)-Manleuana city8- Ministru Komersiu No Industria (sigla portuges-MCI), realiza abertura Workshop kona-ba Implementasaun Aneksu akordu 8 komérsiu “ASEAN Trade in Goods Agreement” (Sigla ingles-ASEAN ATIGA).
Tuir Diskursu Ministru Komersiu No Industria (sigla portuges-MCI) Filipus Nino Pereira, deklara katak Workshop ne’e ho objetivu ko’alia konaba prosedimentu padraun operasional,inklui mos hanesan momentu kritiku ba nasaun Timor-Leste adezaun ba ASEAN liu-liu iha merkadu rejional no Global
“Workshop ne’e hametin ita-nia integrasaun iha merkadu rejionál no global liu-liu iha nasaun ASEAN sira.”dehan Filipus Nino Pereira ba jornalista sira iha salaun nobre Mofac city8. 09/09/2025.
Nia deklara,regra Orijen mak hanesan núkleu fasilitasaun komérsiu hodi garante transparénsia, previzibilidade, no justisa iha movimentu sasán importadu sira-nian Ba Timor-Leste, ezijénsia téknika ida maibé sai mós prioridade estratéjiku mos hodi loke komérsiu foun inklui mos oportunidade sira hodi habelar liu-tan kompetividade esportasaun,haburas partisipasaun setór privadu iha kadeia valór rejionál sira.
“ foin lalais ne’e husi Dekretu Governu Nú. 9/2025, ho data 23 Jullu, marka avansu total iha aliñamentu legál no institusionál Timor-Leste nian ho padraun komérsiu internasionál. Hodi estabelese prosedimentu klaru ba aplikasaun regra orijen preferensiál sira, Dekretu Governu ida-ne’e konsolida kompromisu nasaun nian ba komérsiu transparente, bazeia ba regra no reforsa integrasaun iha rede valór rejionál no globál sira,”Nia dehan.
Nia salienta,instrumentu legál nebe’e fornese hanesan mekanizmu sira ne’ebé define ona atu fó sai no verifika sertifikadu no orijen nian, hodi garante kumprimentu ba rejime preferénsia tarifária tuir akordu komérsiu nian no instrumentu internasionál sira seluk
“Nune’e, ita halo ona pasu ida ba oin, iha termu serteza jurídika ba importadór, produtór, no esportadór sertifikadu sira, hodi promove previzibilidade no hamenus todan administrativu sira, enkuantu fornese aliñamentu ho Timor-Leste nia obrigasaun sira tuir enkuadramentu Organizasaun Mundial Komseriu (OMK) no ASEAN , nune’e fasilita fluxu komérsiu ne’ebé suave liu no hasa’e mos kompetitividade ”nia deklara
Nune’e Nia hatutan, dekreitu ne’e partikularmente tanba Timor-Leste prepara ba adezaun tomak ba ASEAN no aprofunda nia envolvimentu ho parseiru estratéjiku sira liu hosi akordu sira hanesan Akordu Samoa no protokolu rejionál sira seluk.
Jornalista. : Rogerio Anuno
Editor. :Sandi Bello
















