(Aileu) – Fadabloco – Institutu Nasional De Combate ao HIV-SIDA, Institutu Públiku (sigla-INCSIDA I.P), realiza sensiablizasaun informasaun ba komunidade sira iha suku Fadabloco, postu Administrativo Remexio, Municípiu Aileu, ho tema “mai ita hamutuk proteze Timor-Leste husi problema transmisaun virus HIV”.
Presidente INCSIDA I.P Daniel Marçal hatete,sensibilizasaun ne’e importante ba komunidade sira husi Municípiu Aileu, tamba virus HIV daet ba komunidade sira ho númeru ne’ebé kiik liu iha teritoriu Timor laran tomak kompara ho municípiu sira seluk.
“Ha’u hakarak husu no hatete ba joven sira, liuliu joven feto no mane, atu kuidadu an ho di’ak husi transmisaun virus HIV, Ita hotu tenki hatene katak iha ita nia nasaun, la iha ai-moruk ka tratamentu ne’ebé bele prevene virus HIV/SIDA ho efetivu. Tamba ne’e, kuidadu-an importante no hases-a’an husi sexu livre ka sexu ne’ebé la iha proteksaun. Ita bele hadomi ema seluk, maibé tenke hadomi ita nia a‘an mós. Uza kondom, halo testu regular, no evita mudansa partner seksu frequente,” Dehan Presidente INCSIDA, Daniel Marça iha suku Fadabloco, 15/09/2025.
Presidente husu mós ba komunidade sira atu hapara stigma no deskriminasaun ba maluk sira moris ho HIV, nune’e sira bele iha vontade hodi hala’o tratamentu ba sira-nia saúde ho efetivu.
“Ita tenke hapara stigma no deskriminasaun ba ita nia maluk sira ne’ebé hetan moras HIV, nune’e sira bele ba halo tratamentu, se lae virus HIV sei hadaet nafatin iha ita nia nasaun ne’e, tamba sira moe no tauk bainhira ita stigma no deskrimina sira”. Nia hatutan
Nia deklara,objetivu hosi seminariu ne’e atu partilla informasaun sir aba komunidade,nu’udar aktu preventivu ida ba transmisaun virus HIV iha Timor-Leste no konsensializa komunidade hotu hodi prevene a’an husi transmisaun virus HIV ne’e rasik.
Iha fatin hanesan Xefe suku Fadabloco Lito da Costa Andrade informa, komunidade liu-liu joven sira atu presta atensaun hodi rona didiak informasaun sira ne’ebé partilla husi ekipa INSCIDA I.P, tamba liuhusi sensiablizasaunne’e bele muda komunidade sira nia hahalok ba risku sira hanesan transmisaun Virus HIV.
“Hanesan chefe de suco agredese tebes ba Institutu Nasional De Combate ao HIV-SIDA, I.P (sigla-INCSIDA), ne’ebé iha inisiativa hodi mai ami nia fatin hodi hala’o sensiablizasaun informasaun ba komunidade sira kona-ba problema transmisaun virus HIV, tanba moras ida HIV perigu tebes ba ema nia saúde iha futuru” Hatutan Xefe suku
Iha sorin seluk Komunidade Miguel Tilman,sente kontente bainhira partisipa iha sensiablizasaun informasaun ne’e, tanba liuhusi sensiablizasaun informassun refere bele aumenta sira-nia koñesimentu kona-ba problema transmisaun virus HIV.
“Ami hanesan komunidade ne’ebé hela iha área remotas orguillu tebes bele hetan formasaun sira hanesan ne’e tamba liuhusi formasaun bele hasa’e ami-nia kapasidade, nune’e evita ami liu husi hahalok risku sira hanesan virus HIV” Dehan komunidade Miguel.
Entretantu sensiablizasaun informasaun ne’e hetan partisipasaun maximu husi presidente INCSIDA Daniel Marçal no akompana husi Diretora Nasional Programa promosaun Prevensaun e Komunikasaun Angelica da Costa Oliveira no xefe kordenador sira inklui Diretor Sentru saúde Aileu, Diretora Sentru Saúde Remexio, Komadante komando Polisia Nasional Eskuarda Aileu Sebastião A. Quintão, Xefe suku no komunidade sira.
Jornalista : Francisco Pereira
Editor :Sandi Bello















