(Díli), Balide, 16/07/2026– laptop, tablet, no ekipamentu dijitál seluk ne’ebé organiza iha sala Ministériu Edukasaun sai sinal ida katak Timor-Leste dadaun tama ba etapa foun ida iha área edukasaun liu-husi parseria entre UNICEF no Ministériu Edukasaun, governu simu ekipamentu Teknolojia Informasaun no Komunikasaun (TIK) ho valór 300.000, ne’ebé sei implementa durante períodu 2025–2026 hodi haforsa aprendizajen dijitál iha eskola sira.
Apoiu ida-ne’e la’ós deit kona-ba ekipamentu, maibé mós hanesan investimentu ida atu responde ba dezafiu infraestrutura no kapasidade profesór sira nian, hodi garante katak labarik hotu, inklui sira ne’ebé ho difisiénsia, bele hetan asesu ba edukasaun ne’ebé modernu, inovadór no inkluzivu.
Representante UNICEF iha Timor-Leste, Teija Vallandingham, hatete katak teknolojia iha papél importante atu loke oportunidade ba estudante no profesór sira atu asesu ba rekursu edukasaun mundiál.
“Teknolojia sai nu’udar xave importante hodi loke odamatan ba rekursu mundiál sira ba estudante no profesór sira, tantu iha eskola laran mós iha li’ur ho ferramenta sira hanesan lée-na’in ba telemóvel no C-board, estudante sira ne’ebé ho difisiénsia agora bele asesu ba materiál edukasaun ho fasil liu. TIK tenki sai instrumentu ne’ebé habelar inkluzaun,” dehan Teija Vallandingham iha Balide 16/07/2026.
Maske nune’e, UNICEF rekonhese katak transformasaun dijitál iha Timor-Leste sei hasoru dezafiu barak. Dadus hatudu katak eskola barak seidauk iha infraestrutura adekuada ba aprendizajen dijitál, no literasia dijitál barak liu mak sei hanorin de’it iha nível sekundáriu.
Dezafiu seluk mak kapasidade profesór sira. Dadus hatudu katak 63% porsentu profesór sira seidauk simu formasaun dijitál, no 12% porsentu de’it mak sente fiar an atu integra teknolojia iha prosesu hanorin. Tanba ne’e, UNICEF kontinua dezenvolve plataforma Passaporte Aprendizagem no hala’o programa formasaun ba profesór no pesoál edukasaun sira.
Iha serimónia entrega ekipamentu ne’e, Ministra Edukasaun, Dulce, hatete katak governu konsidera transformasaun dijitál nu’udar prioridade ida iha Planu Estratéjiku Edukasaun.
“Timor-Leste finaliza ona revisaun ba Planu Setoriál Edukasaun no lansa ona planu foun ba períodu 2026–2030. Iha estratéjia ida-ne’e, TIK no blended learning sai nu’udar pilar sentrál. Literasia dijitál la’ós ona opsaun luxu nian, maibé sai ona nesesidade fundamentál husi pré-eskolár to’o ensinu sekundáriu bainhira ita habelar asesu ba teknolojia dijitál iha edukasaun, ita hotu iha responsabilidade atu asegura katak instrumentu hirak ne’e uza ho efetivu no responsabilidade,” dehan Ministra Dulce.
Ekipamentu ne’ebé UNICEF entrega inklui laptop 61, Chromebook 154, desktop 31, tablet 62, projetór 64, Smart TV 54, no router 181. Ekipamentu hirak ne’e sei distribui ba Diresaun Jerál Planeamentu, Polítika Inkluzaun no Informátika, Diresaun Jerál Pré-Eskolár, Ensinu Báziku no Rekorrente (DNEB), no Gabinete Inspeksaun Jerál (IG), hodi apoia implementasaun edukasaun dijitál iha nivel nasional.
Liuhusi parseria ida-ne’e, UNICEF no Ministériu Edukasaun hein katak estudante no profesór sira iha Timor-Leste bele hetan oportunidade bo’ot liu atu aprende no hanorin ho uza teknolojia, hodi prepara jerasaun foun ida ne’ebé prontu atu responde ba dezenvolvimentu dijitál iha futuru.
Jornalista/Estajiada: Natália de Carvalho/ Melania de Jesus
Editor: Ana Maria















