Taur Matan Ruak: Memória no Kontribuisaun Bispu Nain Tolu Sei Moris iha Istória Timor-Leste

(Díli),Tasi Tolu 01/09/2026 -Eis Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak, hato’o sentimentu  no profunda ba restus mortais Bispu Nain tolu ne’ebé ohin loron fila fali mai rai doben Timor-Leste, hafoin sira hala’o sira nia misaun no kontribuisaun ba Igreja no povu Timor-Leste.

Iha intervista Eis-Primeiru Ministru Taur Matan Ruak deklara,Bispu nain tolu durante ne’e halao sira nia servisu pastoral no inklui mos halo kontribui ba luta independesia povu Timor-Leste nian. Sira-nia naran sei nafatin iha memória Igreja no nasaun, liu-liu liu hosi figura importante sira hanesan Dom Jaime Garcia, Dom Jaime Joaquim Riberio, Mgr. Martinho da Costa Lopes no mos bispu seluk ne’ebé ho ho sira nia fo dedikasaun tomak ba kontribuisaun ba Igreja no ba povu Timor-Leste.

“Ita la bele haluha sira-nia kontribuisaun ba Igreja no ba nasaun, la’ós de’it lider espiritual, maibé mos parte importante husi ita-nia istória pasadu luta ba liberdade.” Hatete Eis Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak iha tasi tolu 01/09/2026

Nia deklara,entre sira, Mgr. Martinho da Costa Lopes iha papel importante tebes iha luta povu Timor-Leste nian, nia iha kontaktu no relasaun di’ak ho komandante em-Xefe no mos ho Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, no nia kontribuisaun ba Timor-Leste liu-liu importante iha divulgasaun informasaun kona-ba situasaun no akontesimentu sira ne’ebé akontese iha Timor-Leste nia laran durante tempu okupasaun.

Informasaun sira ne’ebé nia hato’o ba mundu ajuda halo komunidade internasionál hatene kona-ba realidade ne’ebé povu Timor-Leste hasoru. Tanba nia papel no nia vokasaun atu ko’alia kona-ba sofrimentu no direitu povu Timor-Leste, Mgr. Martinho da Costa Lopes hasoru mos momentu difisil no tenke sai hosi Timor-Leste, liu hosi períodu ida iha Portugal to’o nia mate.

Nia kontribuisaun liu hosi Igreja no komunikasaun ajuda sai parte ida husi prosesu ne’ebé halo realidade Timor-Leste nian bele rona no haree hosi liur. Nia lian sai instrumentu importante atu fahe informasaun kona-ba situasaun povu Timor-Leste no sustenta esperansa ba liberdade.

“Nia vida no nia servisu hatudu katak, Igreja bele sai mos lian ba ema sira ne’ebé la iha oportunidade atu ko’alia. Mgr. Martinho da Costa Lopes uza nia lain (voz) atu lori realidade Timor-Leste ba mundu, no ida-ne’e kontribuisaun ida ne’ebé ita-nia povu sei nafatin lembra.” Nia hatutan

Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak hato’o mos homenajem a’as ba Bispu sira hotu ne’ebé nia restus mortais fila fali mai Timor-Leste, no hato’o kondolénsia ba Igreja Katólika, família no komunidade sira ne’ebé durante tinan barak simu no fahe sira-nia servisu.

“Ohin ita simu fali sira-nia restus mortais iha rai ida-ne’ebé sira hadomi no seebi ba. Maibé sira-nia memória, sira-nia fé, sira-nia corajem no sira-nia kontribuisaun sei nafatin moris iha ita-nia istória, iha Igreja no iha ita-nia nasaun.” Nia hatete

Ba Primeiru-Ministru, preladu Bispu sira ne’e ba Timor-Leste la’ós de’it eventu relijiozu, maibé mos momentu importante ida ba nasaun atu lembra no valoriza kontribuisaun ema sira ne’ebé iha tempu difisil sira fó sira-nia vida, sira-nia servisu no sira-nia lian ba povu Timor-Leste.

Sira-nia istória sei nafatin sai patrimóniu ba jerasaun agora no jerasaun sira tuirmai, atu aprende katak liberdade no dignidade povu ida nian moris hosi corajem, solidariedade no servisu ba ema seluk.

 

Jornalista          : Ana Maria da Silva

 Editor                :Manuel Andrade