Negósiu Fa’an Manu Sai Dalan Moris Ba Agusto

(Dili) Taibesi—Agusto Soares, idade 52, hosi postu Administrativu Remexio, Munisípiu Aileu, hili dalan negosiu fa’an manu hanesan dalan moris atu sustenta família. Maske hasoru dezafiu oi-oin, nia nafatin kontinua ho determinasaun forte hodi garante nesesidade lor-loron no futuru oin mai.
Motivasaun boot ba Agusto mak nesesidade ekonomia iha uma laran. Nia hatete katak, maski hakarak ka la hakarak, ema tenke nafatin buka dalan atu moris. “Hau hili fa’an manu tanba ida ne’e mak dalan ida ne’ebé hau bele uza atu sustenta hau nia família,” dehan nia.

Negósiu ne’e la’ós foun ba Agusto. Nia hahú fa’an manu desde nia sei joven iha tempu Indonézia nian, no to’o agora nia kontinua ho esperansa no perseveransa. Manu sira ne’ebé nia fa’an lori husi munisípiu oioin hanesan Ainaro, Suai no Viqueque, ne’ebé hatudu estabelesimentu rede simples ida iha negósiu ne’e.

Rendimentu husi negósiu ne’e sai fonte prinsipal ba sustenta família. Agusto iha oan nain 8, ne’ebé balun família ona no balun sei ki’ik no kontinua eskola. Osan ne’ebé nia hetan uza hodi apoia edukasaun no nesesidade loroloron. Maski nune’e, nia admite katak limitasaun ekonomia halo oan balun la konsege kontinua eskola.

Tuir nia, hahú negósiu ki’ik la presiza kapital boot. Ho osan entre $100 to’o $200, ema ida bele hahú ona negósiu fa’an manu. Agora dadaun, kada loron nia bele hetan rendimentu entre $30 to’o $35, depende ba venda no kondisaun merkadu. Folin manu mos varia tuir nia boot, entre $10 to’o $11 kada ida.

Maski rendimentu ne’e ajuda sustenta família, dezafiu boot nafatin iha, liu-liu kona-ba fatin fa’an ne’ebé la permanente. Durante loron, Agusto no vendedor seluk tenke muda fatin dala barak tanba intervensaun polísia, ne’ebé halo sira la iha seguru atu hala’o negósiu ho estabilidade.

“Dader ami fa’an iha liur, bainhira polísia mai ami tenke tama ba laran, no tuku 6 loraik ami sai fali,” esplika Agusto.

Aleinde ne’e, incerteza kona-ba planu merkadu iha futuru mos sai preokupasaun. Governu seidauk fó klaru kona-ba mudansa fatin merkadu, no sira tenke tuir deit orientasaun ne’ebé mai.
Maski enfrenta kondisaun ne’ebé la fasil, Agusto Soares kontinua ho determinasaun forte. Nia istória hatudu katak negósiu ki’ik hanesan fa’an manu bele sai dalan importante ida atu sustenta família no hadia moris loroloron.

Jornalista         : Juliana Pacheco

Editor               :Manuel Andrade