Centro Chega! Inaugura Sentru Arkivu Foun, Avansa Ho Dijitalizasaun Ba Prezervasaun Arkivu Nasionál

(Díli),Balide 09/06/2026 – Centro Nacional Chega! I.P inagura Edifísiu Sentru Arkivu Centro Chega! Foun, no lansa Esposizaun Arkivistika no Semináriu Nasionál kona-ba Polítika no Enkuadramentu Jurídiku Arkivu no Sibernétika.

Atividade ne’e marka pasu importante ba Timor-Leste atu hametin sistema jestaun arkivu no prezervasaun memória istórika nasaun nian. Sentru Arkivu Foun ne’e dezenha atu aumenta padraun prezervasaun dokumentu, apoia prosesu dijitalizasaun, fasilita asesu públiku ba informasaun istórika no garante proteksaun longu-prazu ba dokumentu importante sira.

Diretor Ezekutivu Centro Nacional Chega! I.P, Hogu Maria Fernandes, hatete Sentru Arkivu Foun ne’e sai fatin importante ba jerasaun foun atu aprende no komprende istória Timor-Leste nian. Nia esplika katak arkivu sira ne’ebé rai iha sentru ne’e inklui dokumentu no informasaun kona-ba luta libertasaun Nasional Timor-Leste no kontribuisaun herói sira inklui esperiénsia istórika sira ne’ebé forma husi identidade nasaun nian.

“Centro Chega! I.P ne’e hanesan arkivu ida ba jerasaun foun sira atu hatene no aprende kona-ba istória pasadu nian. Dokumentu no informasaun hirak ne’e importante tebes atu la haluha sakrifísiu no kontribuisaun husi ita nia herói sira,” dehan diretor Ezekutivu Centro Nacional Chega! I.P, Hogu Maria Fernandes jornalista sira hafoin seremonia inagurasaun foin lalais ne’e.

Nia mos esplika,prosesu servisu iha sentru arkivu ne’e hahú husi dijitalizasaun dokumentu sira antes hatama ba sistema eletróniku. Sistema ne’e permite utilizadór sira atu halo peskiza tuir tema espesífiku no ajuda peskizadór sira atu asesu informasaun ho efisiénsia ka lais liu.

Diretor Ezekutivu ne’e mos konvida estudante sira, juventude no komunidade tomak atu vizita Centro Nacional Chega! I.P no observa diretamente koleksaun sira ne’ebé iha esposizaun, inklui dokumentu istóriku, fotografia, livru no produtu lokal sira husi Timor oan.

Iha fatin hanesan, Embaixadór Repúblika Koreia ba Timor-Leste, Chang Hageon, hato’o apresiasaun ba Governu Timor-Leste, liuliu ba Centro Nacional Chega! I.P, ne’be kopera hamutuk ho UNESCO no parseiru sira ne’ebé servisu hamutuk hodi realiza projetu importante ne’e.

Nia hatete mos katak Governu Koreia, liuhosi Korea International Cooperation Agency (KOICA), orgullu atu kontribui ba dezenvolvimentu Sentru Arkivu Foun ne’e no espera katak fatin ida ne’e bele sai sentru importante ba edukasaun dame no aprendizajen istóriku ba jerasaun sira tuir mai.

“Serimónia ohin loron nian hatudu relasaun amizade no kooperasaun ne’ebé forte entre Timor-Leste no Koreia. Ami sei kontinua apoiu Timor-Leste iha esforsu atu promove dezenvolvimentu sustentável no kapasidade institusionál ba futuru,” hatutan Embaixadór Chang Hageon.

Entretantu sentru Arkivu Foun ne’e konstrui ho apoiu finansiamentu husi Orsamentu Jeral Estadu (OJE), enkuantu ekipamentu no sistema tékniku arkivu sira hetan apoiu husi UNESCO no KOICA liuhosi kooperasaun internasionál.

Atividade ne’e remata ho abertura ofisiál ba públiku atu vizita edifísiu foun no participa iha esposizaun arkivistika ne’ebé hatudu patrimóniu dokumentál no memória istórika Timor-Leste nian.

Jornalista/ estajiada                 : Caryn Camões

Editor                                              :Ana Maria