(Díli), Aldeia São josé 09/11/2026 – Preokupasaun kona-ba justisa no igualdade iha lei lori grupu sidadaun hamutuk 3.879 atu hasa’e reklamasaun ba Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão. Sira husu atensaun no intervensaun Governu nian kona-ba prosesu judisiál ne’ebé, tuir sira-nia alegasaun, bele prejudika sidadaun Manuel Gusmão.
Reklamasaun ne’e mai husi insatisfasaun ba prosesu judisiál ne’ebé sidadaun Ivo de Jesus Sequeira no Manuel Gusmão submete ona ba Konsellu Superior da Magistratura Judisiál (CSMJ), iha 7 Abríl 2026, ho númeru rejistu 130. Dokumentu reklamasaun ne’e mós aprezenta ona iha Gabinete Primeiru-Ministru.
Reprezentante grupu sidadaun ne’ebé solidariedade ho Manuel Gusmão esplika katak, iha loron 15 fulan Jullu 2026, CSMJ foti medida suspensaun hasoru juíz na’in haat iha Tribunál Rekursu durante loron 90. Informasaun kona-ba medida ne’e publika iha loron 21 fulan Jullu 2026.
Tuir sira-nia hanoin, medida suspensaun ne’e tenke tuir ho prosesu investigasaun no verifikasaun atu asegura katak prosedimentu judisiál hala’o tuir lei no prinsipiu igualdade ba ema hotu.
“Wainhira halo ona suspensaun, ho durasaun 90 dias, tenki halo inkeritu ka investigasaun, depois submete ba tribunal hodi halo julgamentu no hola desizaun, tuir regra jeral justisa nian ba sidadaun hotu, inklui sira na’in haat ne’e, tanba lei no justisa RDTL tenki hanesan ka igual ba ema hotu, sem diskriminasaun,” hatete reprezentante reklamante sira.
Iha kontestu ne’e, reklamante sira husu Primeiru-Ministru atu orienta reprezentante Governu nian iha CSMJ hodi buka esplikasaun kona-ba progresu investigasaun ba juíz sira ne’ebé hetan medida suspensaun.
Sira mós hato’o preokupasaun kona-ba partisipasaun juíz na’in tolu ne’ebé, tuir sira-nia alegasaun, kontinua envolve iha prosesu ne’ebé liga ho kazu Manuel Gusmão.
“Labele husik juíz na’in tolu implikadu kaer nafatin prosesu ne’e, tanba faktus rasik reklama katak sira la independente no inklinadu liu ba parte kontrária, atu labele prejudika sidadaun Manuel Gusmão nia direitu legítimu,” hatutan reprezentante ne’e.
Aleinde ne’e, reklamante sira husu mós tanba sá rezultadu investigasaun seidauk sai públiku, maski juíz na’in tolu ne’ebé temi iha reklamasaun kontinua foti desizaun iha prosesu ne’ebé envolve Manuel Gusmão.
Ba reklamante sira, klaridade no transparénsia iha prosesu judisiál importante tebes atu evita dúvida iha públiku no asegura katak sidadaun hotu hetan tratamentu hanesan iha lei.
Reklamasaun ne’e remata ho apelu ba Primeiru-Ministru atu fó atensaun ba preokupasaun sira ne’e no asegura katak instituisaun kompetente halo verifikasaun tuir lei, ho objetivu atu proteje direitu sidadaun no hametin konfiansa públiku ba sistema justisa iha Timor-Leste.
Jornalista: Indária Soares / Benilda dos Santos
Editor : Ana Maria da Silva
