(Díli), Kaikoli 08/10/2027 – Kandidatu vaga rekrutamentu membru Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) hamutuk 11.391, kinta ohin submete ona ba prova kultura. Prova kulturál ne’e abertura husi Segundu Komandante Jerál PNTL Komisária Asistente Polísia Natercia akompaña husi Komisaun no juri ba rekrutamentu sira, Komisáriu ba Komisaun Anti Korrupsaun Rui Pereira dos Santos inklui ekipa observadór no fiskalizador ba rekrutamentu vaga membru PNTL foun hanesan Fundasaun Mahein, Prezidensia Repúblika PDHJ, Parlamentu Nasionál no Ministeriu Interiór.
Prezidente Komisaun no juri ba rekrutamentu vaga membru PNTL foun Komisáriu Asistente Polísia José Soares hateteten, Komisaun Rekrutamentu Membru PNTL foun ba tinan 2026 deside ona iha ohin loron 08 fulan -outobru 2026 fó ezame prova kulturál ba kandidatu sira husi Munisípiu Aileu.
“Ita bo’ot sira ohin haree hahu husi istória Polísia Nasionál Timor-Leste ohin istória foun ba PNTL tanba ita-nia ezame liuhusi sistema ida ezame bazea ba komputadór. Ita halo ho hanoin ida katak iha tempu kotuk la’o sidi uituan tanba ne’e mak ita hakarak sidi sira ne’e atu labele repete tan,” hateten Komisáriu Asistente Polísia José Soares iha Kaikoli 08/10/2026.
Nia dehan, iha prosesu reverifiksaun dokumentu ba kandidatu sira mós komisaun no juri sira mós halo ho sistema komputadór.
Nia esklares katak tuir lolo’os prova kulturál ne’e halo iha loron 22 fulan-Setembru, maibé jutis haree katak iha kuartu legál balun tenke ajusta liliu ba barreira valór kandidu sira atu liu iha teste ne’e antes ne’e iha despaisu ministeriál númeru 39/2026 fó valór minimu kandidatu ida atu liu prova kulturál ne’e tenke to’o valór 70.
Nune’e haree ba ida ne’e valór bo’ot liu entaun komisaun haree artigu ida ne’e rona konsellu husi Funsaun Públik no Ministeriu Edukasaun ho nune’e komisaun propon valór minimu ba prova kulturál ne’e valór 67.
” Sira ne’ebé mak la liu valór ne’e, automatikamente eleminatori, elemina husi lista. Hanesan ita haree kuandu kandidatu sira tuir ezame minutu 30 sira tun mai haree kesak sira nia rezultadu iha ekran ne’e, ne’ebé ita bo’ot sira haree oinsá taka aan ka nakloke, ne’e transparansia laiha individu mak halimar iha sistema record hela, se mak halimar ida ne’e laiha, buat ita halo tuir de’it lei”, nia dehan.
Matéria ne’ebé mak fó ba kandidatu iha prova kulturál istória, matimatika, geografia, tetum, portugés ho Konstitusaun pergunta ne’e hamutukm-80.
Ema ne’ebé prepara matéria sira. nee husi Ministeriu Edukasaun, PNTL. Husi ne’e hakarak hatudu buat ne’ebé di’ak lori satisfasaun ba povu
Nia dehan, rezultadu husi Funsaun Públika ne’e mak komisaun rekrutamentu imprime sei públika iha kada eskudra no Komandu Munisípiu sira no Komisaun sei fo kandidatu sira atu haree sira-nia naran durante loron lima nia laran
Komisáriu José hateten, depoizde kandidatu sira tuir tiha prova kulturál ba hirak ne’ebé liu faze teste psikolojia.
” Teste psikolojia ne’e kandidatu molok ne’e tuir ona, rezultadu ne’e iha GNR nia liman ida ne’e mak ami sei taka sai. Husi Polísia nia liman ami sei la simu.Sira bele pasa iha prova kulturál mas sira-nia naran la mosu iha rezultadu prova psikolojia ninian sira elemina”, nia hatutan.
Komisáriu José hateten, ba hirak ne’ebé konfirmadu pasa ona iha teste kulturál ne’e komisaun sei foti husi valór kandidatu nian ne’ebé atinji 100, 75 to’o 67 ita sei fahe balun ba munisípiu ida nia vaga ne’e hira. Nia haree prova psikolojia nia la priense ita foti reserva husi Aileu mak taka tuir valór ne’ebé mak iha”,
Nia dehan, teste ida ne’e ohin observa direitta husi CAC, PDHJ no Fundasaun Mahein.Tanba Timor -Leste hola parte ona iha ASEAN hakarak iha polísia ne’ebé kualidade no polísia ne’ebé iha integridade.
Nia hatutan katak, tuir vaga ba rekrutamentu membru PNTL foun 2026 ne’e hamutuk 750 no komisaun sei reserva ema nain -250 ne’e ba hirak ne’ebé mak liu ona iha teste psikolojia, maibe atu koloka sira ba lista ne’e tenke haree proporsionalodade lista husi munisípiu idak idak.
Nune’e mós Prezidente Interinu Komisaun Funsaun Públika Komisária Anita Tavares Ribeiro de Jesus, hatoo obrigadu no agradesimentu ba fiar ne’ebé governu depizita mós ba Komisaun Funsaun Públika iha rekrutamentu vaga PNTL nian ne’e.
Nia dehan, sistema ida ne’e.lsos foin mak utiliza, maibé utiliza kleur ona, maibe ida ne’e foin dahuluk PNTL uza iha nia rekrutamentu atu garante ba iha transparansia efisiente no efikasia ba iha prosesu sira ne’e.
“Ita iha 200 komputador ida ne’e ami iha ho ami-nia tekniku apropeiadu sistema ida ne’e ami utiliza tiha ona iha 2019. Ema sira iha ne’e ami garatidu prosesu ne’e ami halo ona antes ne’e ema 3.000 mas la’o di’ak ho transparante”, nia dehan.
Nia garante teste ho sistema ne’e sei ho transparante no hakarak buka kandidatu ne’ebé mak kualifikadu hodi bele serbí nasaun no povu.
Iha fatin hanesan Komisáriu ba Komisaun Anti Korrupsaun Rui Pereira dos Santos, hateten, prezensa KAK nian iha ne’e apoiu ba prosesu tomak ne’ebé la’o hela liga ba rekrutamentu membru PNTL foun ne’ebé Governu hamutuk ho Komandu PNTL halo.
” Ohin ita bo’ot sira haree ne’e nepotismu KAK ne’e la hetan ona, kuandu buat sira ne’e mosu entaun KAK halo nia servisu”, Hatete Komisáriu ba Komisaun Anti Korrupsaun Rui Pereira dos Santos.
Alende ida ne’e, Diretór Ezekutivu Fundasaun Mahein Nelson Belo hateten, husi observasaun ne’ebé mak iha ba ezame kulturál ne’ebé mak agora iha utiliza elektronika ida ne’e hahu ona númeru dijital ita komesa introdus prosesu sira (kandidatu membru PNTL foun sira) liliu ba selesaun ne’ebá mak iha.
“PNTL hahú ona, talves iha Funsaun Públika ne’e dala barak ona, maibé ida ne’e hahu primeiru, hahu di’ak ida ne’ebé mak tuir ita haree, entaun hakarak kongratula ba instituisaun PNTL ne’ebé mak iha kooperasaun hamutuk ho funsaun públika halo ida ne’e”, hatete Diretór Ezekutivu Fundasaun Mahein Nelson Belo.
Belo hateten, ho teste bazea ba elektronika ne’e atu dehan ba ita hotu katak ne’e prosesu ida ne’ebé mak selesaun transparante akontabilidade ita bele haree husi ne’ebá.
“Se la pasa ida ne’e ita bele bolu ona sistema eleminativu i ida ne’e bele esplika mai ita katak iregularidade sira ne’ebé akontese iha rekrutamentu ka prosesu sira dahuluk sai referensia ba ita. Ita too iha agora ita hahú transparansia iha akontabilidade ne’ebé mak di’ak”, nia dehan.
Fundasaun Mahein husu atu instuisaun hotu hotu tenke halo tuir mldelu teste ne’ebé mak PNTL halo ona.
“Fundasaun Mahein garante transparansia iha rekrutamentu ida ne’e, “Prosesu dijitalizasaun la’ós garante pursentu 100 maibé ne’e prisibilidade transparante”, nia afirma.
Entertatu prova kulturál ne’ebé halo ho komputador iha sala teste Komisaun Funsaun Públika ne’e la’o minutu 20 no kandidatu sira haree kedak sira-nia rezultadu teste iha ekraum ne’ebé monta iha Komisaun Funsaun Públika. Kandidatu balun valór 21, valór to’o hetan 30, hetan 40, 60 no 65 no balun hetan valór to’o 70.
Ekipa: Media Mudansa
