(Díli), Pantai Kelapa, 13/10/2026 – Edukasaun saúde no sensibilizasaun iha komunidade kontinua sai dalan importante atu hasa’e koñesimentu públiku kona-ba prevensaun HIV, teste no tratamentu, no hametin atitude respeitu hasoru ema ne’ebé moris ho HIV.
Prezidente INCSIDA, I.P., Daniel Marçal, hateten katak informasaun ne’ebé lo’os no edukasaun ba komunidade iha papel importante atu enkoraja ema sira komprende HIV, halo teste no buka tratamentu sedu bainhira presiza.
Nia esplika katak, maski informasaun kona-ba HIV komesa to’o ba komunidade, sei iha ema balu ne’ebé sente moe no ta’uk atu ba sentru saúde, halo teste ka buka tratamentu tanba tauk hetan julgamentu husi ema seluk.
“Edukasaun ba komunidade importante tebes atu fó informasaun lo’os kona-ba HIV no enkoraja ema atu halo teste no hetan tratamentu sedu, se presiza,” hateten Prezidente INCSIDA, I.P., Daniel Marçal iha Pantai kelapa 13/10/2026.
Tuir nia, estigma no diskriminasaun bele fó impaktu negativu ba ema ne’ebé moris ho HIV, inklui halo sira sente moe, hasai an husi atividade komunitária ka la kontinua tratamentu tanba ne’e, sensibilizasaun presiza envolve komunidade tomak, husi família, lideransa lokal no juventude to’o ba profisionál saúde sira.
Prezidente Daniel mós hato’o katak profisionál saúde sira presiza komprende no kumpre regra kona-ba konfidensialidade, respeitu no tratamentu ne’ebé la diskrimina ema, atu ema hotu bele asesu ba servisu saúde ho seguru no sente hetan apoiu.
Teste HIV sai pasu importante ida atu ema bele hatene sira-nia estatutu HIV. Bainhira rezultadu hatudu katak ema ida moris ho HIV, nia bele asesu ba tratamentu no akompañamentu husi profisionál saúde. Ho tratamentu no kuidadu apropriadu, ema ne’ebé moris ho HIV bele kontinua moris ho di’ak.
Atu habelar informasaun ba komunidade luan liu, atividade sensibilizasaun bele hala’o liuhusi enkontru komunitáriu, programa edukativu, rádio, televizaun no plataforma dijitál sira, inklui Facebook no TikTok. Partisipasaun juventude no kolega sira iha komunidade mós bele ajuda habelar mensajen kona-ba prevensaun HIV no kombate diskriminasaun.
Iha sorin seluk, Diretor Ezekutivu AROMDTL, Gaspar Paicheco, hateten katak edukasaun saúde kontinua sai parte importante iha esforsu atu hasa’e konsiénsia públika kona-ba prevensaun moras no promove moris saudavel iha komunidade.
Nia hatudu katak servisu hamutuk entre Ministériu Saúde no Komisaun Nasionál Kontra HIV/SIDA importante atu fahe informasaun no edukasaun saúde ba públiku, hodi ajuda komunidade komprende risku saúde no foti medida preventiva atu proteje an no família.
“Edukasaun saúde kontinua sai parte importante ida iha esforsu atu hasa’e konsiénsia públika kona-ba prevensaun moras no promove moris saudavel iha komunidade,” hateten Diretor Ezekutivu AROMDTL Gaspar Paicheco.
Atividade edukasaun saúde ne’e hala’o iha Díli no munisípiu sira, ho objetivu atu asegura katak informasaun kona-ba saúde bele to’o ba ema hotu, inklui komunidade sira iha área oioin.
Gaspar subliña katak kolaborasaun entre instituisaun relevante sira no partisipasaun ativa husi komunidade importante atu hametin edukasaun saúde, prevene moras no hadi’a kualidade moris iha Timor-Leste.
Ho esforsu ne’ebé kontinua no kolaborasaun husi parte hotu, komunidade iha oportunidade atu aumenta koñesimentu kona-ba HIV, hametin prevensaun no kria ambiente ne’ebé ema hotu sente seguru atu buka servisu saúde, la ho ta’uk ba estigma ka diskriminasaun.
Mensajen importante HIV presiza komprensaun, prevensaun no tratamentu, la’ós estigma no diskriminasaun. Ema hotu iha direitu atu hetan informasaun, kuidadu no respeitu.
Jornalista: Falu Josman
Editor: Ana Maria da Silva















