Saúde  

Virus HIV Bele Daet Husi Sexu Livre,Raan no  Inan Nia Susu-Be’en ba oan

(Aileu)– Fahisoi- Institutu Nasional de Combate ao HIV-SIDA Institutu Públiku (sigla-INCSIDA, I.P), liuhosi Presidente INCSIDA, I.P, Daniel Marçal hatete,mundu globalizasaun, fasil tebes virus HIV atu daet, bele liuhosi atividade risku sira hanesan relasaun seksuál ne’ebe sempre troka parseriu, no bele transmite husi raan ka sasan estralijadu sira,droga inklui mos bele transmite husi inan ba oan liuhusi susube’en wainhira foin moris.

“Ohin loron mundu globalizasaun fasil tebes moras sira atu daet ba ita nia isin, tan ne’e maka presiza halo kontrolu  aan, halo relasaun ne’ebé ho seguru, testu raan iha sentru saúde, nune’e bele evita aan husi problema transmisaun virus HIV” Dehan Presidente INCSIDA I.P Daniel Marça, 16/09/2025.

Iha okiziaun ne’e Presidente INCSIDA, I. P, hatete kazu pozitivu HIV-SIDA kontinua aumenta husi tinan ba tinan, tanba joven barak mak sei envolve nafatin iha atividade risku sira hanesan relasaun seksuál livre ka troka parseriu no uza sasa kroat ka estrelijadu.

“INCSIDA, I.P alerta nafatin hodi halo sensiebilizasaun ho meiu oin-oin hodi kombate ba moras HIV/SIDA ba públiku, ba estudante sekundária, universitáriu no joven sira atu uza kondom bainhira halo relasaun seksuál, hodi hadook aan husi  transmisaun virus, maibé ema barak seidauk iha konsiénsia, tanba ne’e, kazu pozitivu HIV-SIDA kontinua aumenta husi tinan ba tinan iha Timor-Leste”, nia deklara

Nia hatutan maske kada tinan problema transmisaun virus HIV-SIDA kontinua a’as maibe sei la hamate vontade ekipa Institutu Nasional de Combate ao HIV-SIDA, I.P (sigla-INCSIDA) sira hodi hala’o sira nia papel visaun no misaun hodi kombate virus HIV.

“keta moe ba halo tratamentu iha fasilidade saúde, liuliu atu teste imi nia ra’an , nune’e  bele  identifika  imi nia a’an livre husi virus HIV ka lae? “nia salienta

Entretantu problema ida ne’ebe presiza iha asaun hodi prevene mak sosializa informasun konaba transmisaun virus HIV ba komunidade sira hodi bele reduz númeru transmisaun virus HIV/SIDA iha Timor-leste, tamba programa konkretu no sistematika, dahuluk maka prevene no hapara atividade prostituisaun iha ne’ebé de’it. No daruak  hala’o survailans ka teste HIV ba inan isin rua,no datoluk  halao programa prevensaun HIV hosi inan ba oan ka inan isin rua/gravida sira.

Jornalista      : Francisco Pereira

Editor            :Sandi Bello