(Díli), Taibesi, 07 Abril 2026 – Problema ekonomia iha uma laran kontinua sai razaun boot ba labarik barak iha Timor-Leste la bele kontinua sira-nia edukasaun. Falta osan hodi selu despeza eskola hanesan uniforme, livru no transporte obriga balun husik eskola no ajuda família hodi buka rendimentu ba moris loron-loron.
Saturlina Gonçalves, labarik feto ho idade tinan 17 husi Munisípiu Bobonaro, agora dadaun hela iha Merkadu Taibesi, Díli, no envolve an iha atividade negosiu ki’ik hodi ajuda nia inan fa’an modo. Nia husi família simples ida, kompostu husi maun alin na’in lima no nia rasik, total ema na’in ne’en iha uma laran.
“Ha’u hapara ha’u nia estudu tanba ekonomia la sufisiente. Ha’u foti desizaun sai eskola iha pré-sekundária, klas 1º ano, tanba ha’u nia inan laiha kbi’it atu suporta ami nia futuru. Ha’u nia aman fila hikas ona ba Maromak nia kadunan santo,” dehan Saturlina.
Alin ne’e hatutan katak, lakon figura aman halo moris sai todan liu tan ba família. Nia inan mesak mak tenke sustenta oan na’in ne’en, no situasaun ne’e obriga nia atu para estudu hodi ajuda família.
“Ha’u senti moris ne’e laiha valor bainhira lakon figura aman ne’ebé kuidadu no responsavel ba ami. Inan mesak labele sustenta ami hotu, tanba ne’e ha’u ajuda inan fa’an modo kada loron iha Merkadu Taibesi,” nia dehan.
Negosiu simples ne’e, tuir Saturlina, hahú besik tinan walu nia laran ona, hodi responde ba nesesidade uma laran no garante ai-han loron-loron.
“Ha’u senti moris ne’e todan bainhira laiha aman. Ha’u hakarak kontinua eskola hanesan kolega seluk, maibé laiha kbi’it husi inan, nune’e ha’u paradu ha’u nia eskola,” nia acrescenta.
Iha sorin seluk, inan husi vendedora ki’ik ne’e, Sra. Alda Gonçalves, idade tinan 52, hatete katak nia senti todan tebes atu sustenta família mesak de’it, liuliu depois lakon laen kaben. Nia dehan oan sira sei presija figura aman nian, no situasaun ne’e halo nia triste tebes.
“Ha’u hateke ema seluk nia oan eskola bobo’ot tau farda kompletu, ha’u haree ho matan been. Tanbá sa ha’u nia oan feto bonita ne’e labele eskola?” dehan Alda.
Nia mós agradese ba nia oan feto ne’ebé ajuda nia iha atividade fa’an modo, maski idade sei ki’ik. Tuir nia, antes ne’e Saturlina eskola to’o tiha iha nível pré-sekundária, maibé tanba ekonomia família la sufisiente, nia oan deside para eskola hodi ajuda buka rendimentu ba nesesidade loron-loron.
“Ami buka osan hodi haan hemu nian de’it hodi aguenta moris. Kona ba eskola, ami espera iha futuru sira bele hetan oportunidade atu kontinua fila fali,” nia dehan.
Entretantu, Media Mudansa konfirma katak parte redasaun kontinua halo kontaktu ho parte relevante, inklui INDICA, kona ba asuntu refere, maibé to’o agora seidauk iha karta konfirmasaun ofisial.
Istória Saturlina reflete realidade labarik balun iha Timor-Leste ne’ebé tenke husik edukasaun tanba limitasaun ekonomia, no hili atu tama iha setor informal hodi ajuda sustenta família.
Jornalista/Estajiada : Cipriana Da Silva Soares
Editor :Felisberto F. da Costa















