Lixu Sai Amigu Ba Grupu SER Hodi Hasa’e Valór Ekonómiku

(Díli) Lahane Oriental-Lixu sai amigu ba grupu Sentru Estudu Resiklajen hodi halo produsaun ba produtu ne’ebé mak iha valór ekonómiku, iha sosiedade barak maka deskobre lixu sai hanesan inimigu, maibé ba ema hirak ne’ebé iha kreatividade hodi transforma lixu ba objetu no arte ne’ebé bele fa’an fila fali hodi hasa’e rendimentu família.

Tuir Koordenadora Sentru Estudu Resiklajen, Licina Gomes Amaral, hatete, liu husi projetu resiklajen komunidade lokál sai kreativu hodi transforma lixu ba objetu ne’ebé iha valór ekonómiku, maibé la’os lixu sai hanesan inimigu, maske ema barak maka deskobre katak lixu ne’e inimigu.

“Ha’u hanoin katak oras ne’e ema barak maka deskobre lixu sai hanesan inimigu, maibé ba ema hirak ne’ebé hatene no iha kreatividade utiliza lixu sira ne’e, sei sai hanesan amigu ba sira hodi transforma sai objetu ka arte ne’ebé bele fó benefisia ba valór ekonómiku”, Dehan Koordenadora Sentru Estudu Resiklajen, Licina Gomes Amaral ba Media Mudansa iha aldeia Dean Batabessi, suku Lahane Orientál, 28/01/2026.

Koordenadora Grupu Sentru Estudu Resiklajen, Licina Gomes Amaral halo hela produsaun resiklajen.

Koordenadora ne’e hatutan, inisiativa tranforma lixu sai ba objetu ka arte tanba hanesan feto ida hakarak dezeña uma laran sai furak liu tan, liuhusi ida ne’e nia koko atu halo publikasaun iha média sosiál, no iha ema balun ne’ebé atraidu tebes ba produtu ne’ebé nia produz.

“Hanesan feto ida labele hatene de’it pinta an, maibé tenke hatene mós kaer tezoura hodi dezeña uma laran sai furak liu tan, liuhusi kreatividade ne’ebé ha’u iha mak ha’u koko halo publikasaun iha média sosiál, no iha ema balun ne’ebé atraidu tebes ba produtu ne’ebé ha’u produz, afinál liuhusi kreatividade ne’ebé ha’u iha benefisia duni mai ha’u tan ne’e mak ha’u hili dalan ida ne’e hodi haforsa ha’u nia ekonomia uma laran nian”, hatutan nia.

Nia salienta, Sentru Estudu Resiklajen hanesan grupu ida ne’ebé dedikadu bazeía ba komunidade ho rekordasaun ne’ebé komprovadu iha kampu inovadora hodi transforma lixu ba produtu ho valór ekonómiku.

“Ami nia matenek prinsipál maka konverte materiál sira ne’ebé soe tiha ona ba lixu hodi transforma ba artezanatu sira ne’ebé iha valór, hafoin ne’e uza atu hadi’a jardín sira, dekorasaun uma, no kontribui ba serimónia kulturál sira”, nia hatete.

Nia deklara, hare’e ba komunidade globál hasoru dezafiu ne’ebé maka laiha presedente iha mudansa klimátika no degradasaun ambientál, estratéjia krusiál ida atu kombate lixu maka liu husi hili fali lixu ne’ebé soe ona hodi halo tranzisaun ba produtu modernu sira, iha ne’ebé lixu hetan definisaun foun hanesan rekursu válidu, se la kontrola, soe no sunu lixu liu-liu plástiku sira sei kontinua hamosu poluisaun maka’as, estraga ekosistema tasi nian no ameasa biodiversidade.

Nia dehan, SER hari’i iha tinan 2020, ho prinsipiu kuidadu ambientál proativu no empoderamentu komunidade nian foka ba dezenvolve no fornese programa formasaun komprensivu sira iha artezanatu resiklajen.

“Inisiativa sira-ne’e dezeña espesifikamente atu envolve ekipa foin-sa’e sira ho abilidade ne’ebé nesesáriu atu partisipa ativamente iha minimizasaun volume plástiku no lixu sira seluk ne’ebé abandona no la kuidadu iha espasu públiku, mota, no bee-dalan”, nia salienta.

Nune’e nia dehan, objetivu prinsipál husi Sentru Estudu Resiklajen iha buat tolu, maka atu integra protesaun ambientál, edukasaun komunitária, no dezenvolvimentu ekonómiku.

 

“Atu hamenus signifikativamente prezensa fíziku hosi lixu no lixu ne’ebé abandonadu iha área públika, hodi nune’e salvaguarda ambiente, haburas sentidu responsabilidade ambientál ne’ebé klean liu entre estudante no komunidade sira liuhosi workshop sira ne’ebé envolve no demonstra prátika ne’ebé hatudu potensiál hosi materiál lixu sira hanesan rekursu viavel ba artezanatu kriativu sira”, tenik nia

Koordenadora ne’e mós rekomenda ba joven sira, odamatan Sentru Estudu Resiklajen nakloke ba públiku sira liu-liu ba joven sira ne’ebé iha kreatividade hakarak apriende hamutuk ho sira, keta moe ho sira nia an bainhira atu halo buat ida, basa sira iha kreatividade ne’ebé iha hodi halo no tranforma ba buat foun hodi benefisia ba sira-nia an no mós ba maluk sira seluk.

Kria oportunidade subsisténsia no sustentável liuhosi aproveita produsaun lixu ba artezanatu, espesifikamente alvu no apoia komunidade sira ho rendimentu ki’ik. Esforsu ida ne’e ho objetivu atu hamosu fluxu rendimentu suplementár, fornese reziliénsia ekonómika no hasai populasaun vulneravél sira husi kiak.

Jornalista: Francisco Perreira

Editora: Sandi Belo

banner 325x300