Ramos-Horta Rekoñese Xanana Nu’udar Restauradór Pátria, Lu-Olo Kontesta Interpretasaun Istória

Díli, Tasi-Tolu, 20 Maiu 2026 – Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, fó onra ba patriota no heróis libertasaun nasional sira hanesan Francisco Xavier do Amaral, Nicolau Lobato, Konis Santana, David Alex no Ma’huno ne’ebé fó nia moris ba pátria, no mós fó rekoñesimentu ba Xanana Gusmão nu’udar restauradór pátria ne’ebé lidera rezisténsia husi tinan 1981 hodi realiza mehi ukun rasik-an iha komemorasaun Loron Restaurasaun Independénsia ba-dala 24 iha Tasi-Tolu.

Iha diskursu iha komemorasaun Loron Restaurasaun Independénsia ba-dala 24, Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, hato’o apresiasaun aas ba patriota no heróis libertasaun nasional sira ne’ebé dedika nia moris hodi luta ba independénsia Timor-Leste. Nia temi naran importante sira hanesan Francisco Xavier do Amaral, Nicolau Lobato, Konis Santana, David Alex no Ma’huno ne’ebé konsidera nu’udar simbolu korajem no patriotismu ba povu Timor-Leste.

Prezidente mós fó rekoñesimentu espesial ba Xanana Gusmão nu’udar restauradór pátria ne’ebé lidera rezisténsia nasional husi tinan 1981 hodi realiza mehi ukun rasik-an.

“Luta no lideransa hosi Xanana Gusmão sai fator importante ida hodi hametin unidade povu nian durante períodu okupasaun no lori Timor-Leste ba independénsia plena”, dehan Presidente Republika, José Ramos-Horta iha diskursu ba komemorasaun loron  Restaurasaun Independensia ba-dala 24 iha tasi tolu.

Prezidente mós destaka katak rekonsilasaun no dame permanente presiza fundamenta iha respeitu ba dignidade humana, unidade nasional no kompromisu hamutuk atu hari’i nasaun ida ne’ebé di’ak liu tan.

“povu Timor-Leste tenke aprende husi sofrimentu tempu kotuk hodi transforma ba forsa ida atu hametin paz, estabilidade no solidariedade entre sidadaun sira”, informa presidente iha nia diskursu.

Nia subliña katak jerasaun foun tenke kontinua valoriza sakrifísiu heróis sira no utiliza istória luta libertasaun nu’udar inspirasaun atu hadia nasaun no hametin dame no unidade nasional iha futuru.

Entretantu relasiona ho diskursu husi Prezidente Repúblika, Eis-Prezidente Repúblika Francisco Guterres Lu-Olo hatete, deklarasaun kona-ba “restauradór pátria” iha komemorasaun Loron Restaurasaun Independénsia ne’e la tuir lolos faktu istóriku sira.

Tuir Eis-Prezidente Repúblika, iha momentu Restaurasaun Independénsia iha tinan 2002, Xanana Gusmão hanesan Prezidente eleitu, maibé seidauk simu posse ofisiál nu’udar Prezidente Repúblika.

“Diskursu Prezidente Repúblika nian iha parte ida sala no bele halo distorsaun ba istória Timor-Leste nian. Istória hatene momoos sé mak restaura independénsia Timor-Leste. Iha momentu ne’ebá, Xanana Gusmão sei hanesan Prezidente eleitu no seidauk toma posse. Iha Tasi-Tolu, ha’u rasik mak fó posse ba nia hafoin nia simu knaar nu’udar Prezidente Repúblika,” hatete Francisco Guterres Lu-Olo.

 

Jornalista /estajiada                             : Riana Silva/ Domingas/sandra

 

Editor                                                         : Ana Maria da Silva