Saúde  

Orasaun La Sufisiente, Igreja no Governu Bolu Joventude Toma Asaun Kontra HIV

(Díli), Pantaikelapa – Kolaborasaun entre igreja no governu sai pontu importante iha esforsu kombate virus HIV iha Timor-Leste. Igreja Evangélica Presbiteriana Timor-Leste iha papél estratéjiku atu fó orientasaun ba komunidade, liu-liu kona-ba valór morál no responsabilidade sosiál.

Responsavel Igreja Evangélica Presbiteriana Timor-Leste, Carlos Marçal esplika katak, atividade sosializasaun ne’ebé hala’o ba joventude sira la’ós de’it fó edukasaun teórika, maibé loke sira-nia matan ba realidade kona-ba virus HIV.

“Igreja iha papél importante atu hanorin valór no moralidade, maibé ami mós presiza servisu hamutuk ho instituisaun hanesan INCSIDA, IP, atu habelar informasaun saúde ba ema hotu,” dehan Carlos Marçal iha areadores INCSIDA, IP, 15/04/2026.

Nia mós hatutan tan katak, orasaun importante tebes iha vida espiritual, maibé la sufisiente atu kombate virus HIV. Esforsu ida ne’e presiza koñesimentu, konsiénsia no asaun reál husi ema hotu, liu-liu joventude sira ne’ebé sei sai futuru ba nasaun.

Nia dehan katak prevensaun transmisaun virus HIV la bele hein de’it husi parte Ministerio Saúde no INCSIDA, IP, maibé presiza mós  asaun konkretu no responsabilidade individuál. Tuir nia, iha realidade ohin loron, joven sira hetan moras HIV/SIDA, maski la’ós hotu-hotu.

“Joven balu komprende ona risku sira, maibé balu seluk seidauk, tanba sira hanoin katak orasaun de’it sufisiente, maibé la iha esforsu atu prevene,” hateten nia.

Presidente INCSIDA I.P, Daniel Marçal, enfatiza katak formasaun no sosializasaun hanesan atividade edukativu mak importante tebes atu fó koñesimentu no esperiénsia ba joventude. Nia husu atu joven sira bele uza oportunidade hirak ne’e atu aprende no depois partilla fali informasaun ne’e iha família, komunidade no ba ema hotu-hotu.

“Tanba ne’e mak joven sira tenki hatene dalan atu promove saúde, liu husi formasaun sira hanesan ne’e, atu bele simu informasaun no esperiénsia ne’ebé depois bele partilla fali,” dehan Presidente.

Presidente mós akresenta katak importante tebes ba joventude atu komprende situasaun real iha mundu, inklui dezafiu sira ne’ebé akontese relasiona ho saúde públika.

“se joven sira la iha koñesimentu klean kona-ba problema sira hanesan HIV, sei difísil atu proteje sira-nia aan”. Nia hakotu

Tuir dadus hosi Institutu Nasional kombate HIV-SIDA hatudu katak totál kazu HIV- SIDA hamutuk 2400 hosi periodu 2003 to’o 2025, kapitál Díli okupa númeru aas kompara ho munisípiu sira seluk, husi Munisípiu Díli 1767, Bobonaro 126, Covalima 97, Oe-Cusse 96, Baucau 76, Ermera 48, Ainaro 40, Likisa 32, Manufahi 32, Manatuto 24, Aileu 16, Lautem 22, Viqueque 23.

 

Jornalista/Estajiada               : Ana Maria da Silva/ Cipriana da Silva soares

Editor                                            : Francisco Pereira