(Díli) Santa Kruz- iha ambitu komemorasaun masakre Santa Krus 12 Novembru ba Dala-34 ho tema jerál ha’u ema Timor, orgullu ho ha’u nia nasaun, nune’e Vise Primeiru Ministru, Mariano Assanami Sabino hatete, “liberdade, paz no estabilidade ne’ebé ita hetan la mai ho gratuitu, ita sosa ho 300 mil pessoas mate ba rai ida ne’e”.
Vise Primeiru Ministru, Mariano Assanami Sabino hatete, ba hotu-hotu ne’ebé mak iha ne’ebé de’it tenki hamutuk nafatin hodi fó onra no gloria ba joven sira ne’ebé mak dedika sira nia an iha 12 novembru, sira lakon, balu halibur ona no balu to’o agora seidauk halibur sira nia restu mortais, maibé sira nafatin iha rai lulik Timor-Leste, tanba ne’e ba família atu mantein nafatin ba sira nia luta no sira nia dedikasaun, sira nia heroiku husi jerasaun ba jerasaun atu kontinua kaer sira nia prinsipiu atu haklaken nafatin sira nia luta iha oan sira nia estuda, iha sira nia servi no iha sira nia servisu fatin.
“Ita hanoin katak sei iha kompromisu ba eskola sira, tanba ita hanoin ita nia luta ne’ebé mak todan liu, sofre barak liu, mate barak liu, maibé iha rai barak la luta hanesan ho ita, dadersan iha eskola sira kanta hino nasionál, sira halo kompromisu de onra ba sira nia rai, maibé ita ikus ne’e la iha, tanba ne’e nu’udar ministru koordenador ba asuntu sosiais orienta tiha ona no kordena tiha ona ho ministériu edukasaun ho ensinu superior para ba oin joven no labarik sira iha eskola kada dader sei kanta hino nasionál sei halo kompromisu de onra ba ita nia nasaun no ba ita nia heroi sira”, dehan Vise Primeiru Ministru, Mariano Assanami Sabino, iha nia diskursu, iha Santa Kruz, Kuarta, 12/11/2025.
Governante ne’e hatutan, governu determina 12 novembru nu’udar loron ba juventude, atu refleta nafatin heroiku lutadór sira ne’eb’e sakrefika sira nia an totalidade ba nia estadu no ba nia rai, ran ida ne’e tenki turuk fila fali iha joven sira, tanba ne’e mak governu hili 12 de novembru nu’udar loron ba juventude.
“Ohin ita selebra mós 20 anus ba juventude no 34 anus ba masakre santa kruz, tanba ne’e mak husu ba manorin nain sira la’os de’it lei, la’os de’it regulamentu maibé ita nia konsiénsia husi ita nia fuan, atitude no kompromisu atu orienta ba ita nia oan sira atu rekoñese nafatin katak liberdade, paz no estabilidade ne’ebé ita hetan la mai ho gratuitu, ita sosa ho 300 mil pessoas mate ba rai ida ne’e, tanba ne’e mak konstrusaun da paz tenki sai isin lolon ba kada joven, kada labarik no kada Timorense atu kontinua nafatin ba oin iha konstrusaun estadu no nasaun ida ne’e tenki sai fali ba konstrusaun karakter katak badinas hakas-an esforsu estuda ho matenek ne’ebé asuwain sira nia ran, ita tenki fó kontinuidade iha libertasaun povu nia laran”, hatutan nia.
Tanba ne’e nia dehan, ba joven sira ne’ebé mak iha Korea, Australia, Englatera, Irlandia no Portugal imi nia servisu saida de’it, ki’ik ka bo’ot maibé imi hala’o mandatu istória heroiku sira nian katak imi hatama osan mai Timor-Leste atu haburas ekonomia iha rai laran, tanba ne’e mak imi tenki orgullu nafatin katak imi asuwain nafatin, nune’e bainhira nia vizita Korea nia husu ba kompañia sira, “ami tenki servisu dignu nu’udar ema tanba luta ba direitus umanus no liberdade ne’e ami fakar ran mak hetan”, bele servisu iha ne’ebé de’it tenki dignu Timor oan hotu tenki dignu.
“Tanba ne’e husu ba oan sira atu estuda makas, atu aprende ba malu ho unidade ho onestidade no hamutuk atu ita bele lao ba oin, partidu bele oin-oin, artemarsiais bele oin-oin no organizasaun bele oin-oin, ne’e riku soin ba ita nia rai, tenki reforsa ita nia unidade nasionál la’os haketak ita, ita tenki sai nafatin hun ida abut ida, rai Timor ida de’it, orgullu ba ita nia rai nu’udar tema ba 12 novembru ne’ebé ohin ita hili orgullu ba ha’u nia rai Timor-Leste, moris iha ne’e, mate iha ne’e, sei hakoi iha ne’e, orgullu ba sira ne’ebé fakar ran ohin ita hetan liberdade, hamrik nafatin iha sira nia ain-fatin fó banati ba foin sa’e sira atu hakat nafatin ba oin maske iha dezafiu no problema oin-oin iha ukun ne’ebé iha dezafiu, maibé loriku asuwain ne’e tenki nafatin, ohin ita fó parabéns ba malu tanba heroi sira sosa ona ita nia liberdade no ita tenki mantein nafatin ho espíritu, ho hanoin ho dedikasaun no luta ne’ebé sira sakrefika, tenki sai ita nia karakter asuwain atu hodi rai ne’e ba oin”, nia husu.
Iha fatin hanesan Prezidente Komite 12 Novembru, Filipe Rodrigues Pereira hatete, presiza konsidera ba oin katak iha tinan 34 ba kotuk katak manifestasaun bo’o no vitoria ba prosesu luta.
“Ita presiza konsidera ba oin katak tinan 34 liu ba loron ne’ebé manifestasaun bo’ot vitoria ba prosesu luta ba libertasaun da patria, tanba ne’e hakarak husu liu-liu ba joven sira no ba ita hotu ne’ebé mak tur iha instituisaun estadu nian atu hamutuk ho povu, oinsá bele hateke istória luta iha pasadu hodi nune’e dezenvolve ita nia rai iha aspetu hotu-hotu ho di’ak nune’e bele fó bens estar ba povu iha nasaun ne’e”, tenik Prezidente Komite 12 Novembru, Filipe Rodrigues Pereira.
Entretantu, iha komemorasaun Masakre Santa Kruz 12 Novembru ba dala-34 hetan partisipasaun husi Primeiru Ministru, Kayrala Xanana Gusmão, Vise Primeiru Ministru, Mariano Assanami Sabino, Xefe Estadu Maior Jenerál, Domingos Raul “Falur Rate Laek”, membru governu, família husi matebian 12 novembru, joven no estudante sira, nune’e tema jerál ba komemorasaun ne’e mak “Ha’u Ema Timor, Orgullu Ho Ha’u Nia Nasaun”.
Jornalista: Sandi Belo
Editora: Quisânia Gleide
