(Díli) Salaun Maria Goreti Kaikoli – Politika rai no propriedade mak hanesan asuntu sensível no kompleksu iha Timor-Leste. liu husi IX Governu Konstitusionál esforsu atu reforma sistema propriedade rai, ho objetivu atu rezolve konflitu no legaliza rai komunidade, no hodi bele atrai investimentu, maibé enfrenta dezafiu barak hosi nivel legal to’o pratika lokal.

Ministériu Justisa Sérgio Hornai, informa kona-ba Politika Nasionál ba Rai no asuntu direitu ba rai, liu-liu iha kontinuidade Programa Sistema Nacional de Cadastro, Registo e Verificação de Propriedade de Terra (sigla-SNCRVPT) ne’ebe hahu iha tinan 2010, Politika Nasionál ba Rai aprova iha tinan 2017-2018 hanesan esforsu atu rezolve, Konflitu rai tradisional no registu modernu hosi hetan Rekoñesimentu direitu rai kolektivu ba komunidade.
” influensia hosi lei kolonial Portugés no Indonézia sistema tradisionál rai. to agora, rai barak ne’ebé okupa husi komunidade sira la iha dokumentu tanba ilegal no ida ne’e bele hatudu potensiál ba konflitu komunidade no impaktu ba dezenvolvimentu Nasionál” hateten Ministru Justisa iha Meet The Press Foin lalais ne’e salaun Maria Goreti Kaikoli Díli.
Nia hatutan, dados preliminário, liu husi 70% rai iha Timor-Leste seidauk iha rejistu, ho klaridade legal, no sei kontínua sai problema ba komunidade sira ne’ebé hetan ameaça expulsa.
” projetu dezenvolvimentu, Dezafiu barak mak iha Konflitu entre komunidade no proprietáriu legál, Sobreposisaun titulasaun rai,Falta rekonhesimentu ba rai lisan,difikuldade tekniku no rekursu limitadu ba mapeamentu rai.” Nia hatutan
Nia deklara, Politika IX Governu hatudu nia determinasaun atu rezolve problema fundamentál ba Timor-Leste. Maibé sei reforma no la involve komunidade, la respeita rai lisan, no la iha klaridade legal, entaun risku konflitu no instabilidade sei kontinua.
” Parceria entre governu, komunidade, no Sosiedade sivil sei Esencial atu bele harii sistema propriedade rai ne’ebé justu, klaru, no seguransa ba ema hotu.”nia argumenta
Entretantu Programa Meet The Press ne’e moderador husi Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosial (sigla-Sekoms) Expedito Loro Dias Ximenes, hamutuk ho Ministeriu Justisa, Dr. Sérgio Hornai, Inklui mos Jornalista husi Media Online no Media Imprime sira.
Jornalista :Inácio Silva/Lino Josman
Editor :Manuel Andrade
















